Dinamika ateizacije v povojni komunistični Črni gori

Avtorji

  • Todor Lakić Teaching Assistant
  • Boris Vukićević Faculty of Political Science University of Montenegro https://orcid.org/0000-0002-7946-462X
  • Saša Knežević Faculty of Political Science University of Montenegro

DOI:

https://doi.org/10.35469/poligrafi.2025.474

Ključne besede:

sekularizacija, komunizem, Črna gora, verske skupnosti, ateizem

Povzetek

V članku sta predstavljena koncept in dinamika politik sekularizacije in procesa ateizacije črnogorske družbe po koncu druge svetovne vojne. Proces sekularizacije se je začel s prihodom Komunistične partije na oblast in se najizraziteje manifestiral do sredine petdesetih let 20. stoletja. V raziskavi je poleg konkretnih politik sekularizacije, ki jih je izvajala komunistična oblast, obravnavan tudi odnos države oziroma komunističnih oblasti do verskih skupnosti v Črni gori. Proces ateizacije in sekularizacije je namreč v Črni gori v primerjavi z drugimi jugoslovanskimi zveznimi republikami potekal najintenzivneje. V članku predstavljena raziskava vključuje tudi analizo rezultatov sekularizacije treh največjih verskih skupnosti v Črni gori.

Prenosi

Podatki o prenosih še niso na voljo.

Biografije avtorja

Boris Vukićević, Faculty of Political Science University of Montenegro

Full professor in the field of international relations and diplomacy and dean of the Faculty of Political Science of the University of Montenegro. The focuses of his research are contemporary international relations, diplomacy, and the organization of the Holy See as well as the history of diplomacy.

Saša Knežević, Faculty of Political Science University of Montenegro

Full professor in the field of international relations and diplomacy and former dean of the Faculty of Political Science of the University of Montenegro. His academic researches include the foreign policy of Montenegro, the foreign policy of Great Britain, the history of diplomacy, the theory of diplomacy and overall international relations in the 19th and 20th centuries.

Literatura

Andrijašević, Živko M., and Šerbo Rastoder. Istorija Crne Gore: od najstarijih vremena do 2003. Podgorica: Centar za iseljenike Crne Gore, 2006.

Bakrač, Vladimir, and Mirko Blagojević. “Religious Changes in Montenegro: From the Socialist Atheization to Post-Socialist Revitalization.” Occasional Papers on Religion in Eastern Europe 40, no. 7 (2020): 30–43. https://digitalcommons.georgefox.edu/ree/vol40/iss7/3/.

Bakrač, Vladimir. “Church and State in Montenegro: From the Serbian Orthodox Church to the Church of Serbia.” Occasional Papers on Religion in Eastern Europe 42, no. 9 (2022): 37–52. https://doi.org/10.55221/2693-2148.2394.

Bakrač, Vladimir. Religija i mladi: Religioznost mladih u Crnoj Gori. Podgorica: Narodna knjiga, 2013.

Barišić, Srđan. “Srpska pravoslavna crkva i Jugoslavija.” YU historija, 2017. Accessed November 21, 2024. https://yuhistorija.com/serbian/kultura_religija_txt00c5.html.

Blagojević, Mirko. Religija i crkva u transformacijama društva: sociološko-istorijska analiza religijske situacije u srpsko-crnogorskom i ruskom (post)komunističkom društvu. Beograd: Institut za filozofiju i društvenu teoriju: Filip Višnjić, 2005.

Boeckh, Katrin. “Vjerski progoni u Jugoslaviji 1944. – 1953.: staljinizam u titoizmu.” Osteuropa Institut 38, no. 2 (2006): 403–431.

Božić, Marko. “Ni sekularna država ni laička republika? Pravni položaj verskih zajednica u Komunističkoj Jugoslaviji - normativna analiza zakonskog okvira.” Pravni zapisi 10, no. 1 (2019): 40–64. https://doi.org/10.5937/pravzap0-21203.

Buchenau, Klaus. “What Went Wrong? Church–State Relations in Socialist Yugoslavia.” Nationalities Papers 33, no. 4 (2005): 547–567. https://doi.org/10.1080/00905990500354046.

Folić, Zvezdan, Veseljko Koprivica, and Avdul Kurpejović. Istorija muslimana Crne Gore 1918–2007. Vol. II. Podgorica: Matica Muslimanska Crne Gore, 2015.

Folić, Zvezdan. Država i vjerske zajednice u Crnoj Gori 1945–1965. Podgorica: Istorijski institut Crne Gore: Centralna narodna biblioteka ‘‘Đurđe Crnojević, 2007.

Folić, Zvezdan. “Rimokatoličke redovnice u Crnoj Gori 1945–1965.” Croatica Christiana Periodica 36, no. 70 (2012): 169–177.

Folić, Zvezdan. Vjerske zajednice u Crnoj Gori 1918-1953. Podgorica: Istorijski institut Crne Gore: Društvo istoričara Crne Gore, 2001.

Folić, Zvezdan. “Skidanje zara i feredže u Crnoj Gori 1947–1953.” Istorijski zapisi 72, no. 3–4 (1999): 73–90.

Herbert, David. “Christianity, Democratisation and Secularisation in Central and Eastern Europe.” Religion, State and Society 27, no. 3–4 (1999): 277–293. https://doi.org/10.1080/096374999106485.

Jovanović, Jagoš. Istorija Crne Gore. Podgorica: CID, 2001.

Marović, Branislav. Ekonomska istorija Crne Gore. Podgorica: CID, 2006.

Mirescu, Alexander. “Religion and Ethnic Identity Formation in the Former Yugoslavia.” Occasional Papers on Religion in Eastern Europe 23, no. 1 (2003): 1–18. https://digitalcommons.georgefox.edu/ree/vol23/iss1/2.

Mojzes, Paul. “Religious Liberty in Yugoslavia: A Study in Ambiguity.” Occasional Papers on Religion in Eastern Europe 6, no. 2 (1986): 23–41. https://digitalcommons.georgefox.edu/ree/vol6/iss2/2.

Morača, Pero. Istorija Saveza komunista Jugoslavije: kratak pregled. Beograd: Rad, 1977.

Papović, Dragutin. “Vjerski poglavari u SR Crnoj Gori.” Matica crnogorska 20, no. 79 (2019): 133–160.

Papović, Dragutin. Intelektualci i vlast u Crnoj Gori 1945-1990. Podgorica: Matica crnogorska, 2015.

Papović, Dragutin. Vjerske zajednice i nacionalizmi u Crnoj Gori (1965–1991). Podgorica: Matica crnogorska, 2023.

Pavićević, Branko. Istorija Crne Gore: Sazdanje crnogorske nacionalne države: 1796–1878. Podgorica: Istorijski institut Crne Gore, Pobjeda, 2006.

Petranović, Branko. Istorija Jugoslavije: 1918–1988. Knj. 1, Kraljevina Jugoslavija: 1914–1941. Beograd: Nolit, 1988.

Petranović, Branko. Istorija Jugoslavije: 1918–1988. Knj. 2, Narodnooslobodilački rat i revolucija: 1941–1945. Beograd: Nolit, 1988.

Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u 2023. godini, MONSTAT, 2024. https://www.monstat.org/cg/page.php?id=2282&pageid=1992.

Pratt, Vernon. Religion and Secularisation. London: Palgrave Macmillan, 1970.

Prekić, Adnan. “Kampanja skidanja zara i feredže na sjeveru Crne Gore tokom 1947. godine.” Glas Bihora, no. 3 (2018): 49–57.

Prekić, Adnan. “The Religious Community and the Communist Regime in the Case of Montenegro 1945–1955.” Journal for the Study of Religions and Ideologies 15, no. 44 (2016): 111–136.

Radić, Radmila. Država i verske zajednice 1945–1970. Vols. I & II. Beograd: Institut za noviju istoriju Srbije, 2002.

Radović, Amfilohije, and Pavle Kondić. Ljetopis raspete Mitropolije crnogorsko-primorske: vremena mitropolita Danila Dajkovića: 1961–1990. Cetinje: Svetigora, 2008.

Ramet, P. Sabrina. Balkan Babel: Politics, Culture and Religion in Yugoslavia. Boulder, CO: Westview Press, 1992.

Ramšak, Jure, Gašper Mithans, and Mateja Režek, eds. Christian Modernity and Marxist Secularism in East Central Europe. Zagreb: Srednja Europa, 2022.

Rastoder, Šerbo and Novak Adžić. Moderna istorija Crne Gore 1988–2017: od prevrata do Nato pakta. Podgorica: Daily Press - Vijesti, 2020.

Rastoder, Šerbo. “Vjerske zajednice i Jugoslavija 1918–2006.” YU historija. Accessed November 10, 2024. https://yuhistorija.com/serbian/kultura_religija_txt00.html.

Slijepčević, Đoko. Istorija Srpske pravoslavne crkve III. Beograd: BIGZ, 1991.

Stamatović, Aleksandar. Istorija Mitropolije Crnogorsko-Primorske 1918-2009. Podgorica: Unireks, 2014.

Stamatović, Aleksandar. Suđenje mitropolitu Arseniju Bradvareviću. Nikšić: Institut za srpsku kulturu, 2017.

Stanojević, Gligor and Milan Vasić. Istorija Crne Gore. Knj. 3, Od početka XVI do kraja XVIII vijeka. Podgorica: Istorijski institut Crne Gore, Pobjeda, 2006.

Starovlah, Miloš. Istorija školstva u Crnoj Gori. Podgorica: CID, 2017.

The Constitution of the Socialist Federal Republic of Yugoslavia. Ljubljana: Delo, 1974.

Vujović, Dimo. “Ostroška skupština.” Istorijski zapisi, no. 1 (1967): 115–146.

Vuković-Ćalasan, Danijela, and Rajka Đoković. “Politics and Religion in Montenegro–From ‘Theocracy’ to a Civic State.” Religions 14, no. 2, 251 (2023): 1–17. https://doi.org/10.3390/rel14020251.

Prenosi

Objavljeno

2025-07-07

Kako citirati

Lakić, Todor, Boris Vukićević, in Saša Knežević. 2025. „Dinamika Ateizacije V Povojni komunistični Črni Gori“. Poligrafi 30 (117/118):79-113. https://doi.org/10.35469/poligrafi.2025.474.

Številka

Letn. 30 Št. 117/118 (2025): Between Revival and Atheization: Statecraft, Identity, and Religious Transformation in Former Yugoslavia

Rubrike

Članki

Licenca

Avtorske pravice (c) 2025 Todor Lakić, Boris Vukićević, Saša Knežević

Creative Commons licenca

To delo je licencirano pod Creative Commons Priznanje avtorstva 4.0 mednarodno licenco.

Revija omogoča takojšen odprt dostop do svojih vsebin na podlagi načela, da prost dostop javnosti do rezultatov raziskav spodbuja večjo globalno izmenjavo znanja. Uporabniki lahko berejo, prenašajo, kopirajo, razširjajo, tiskajo, iščejo po ali povezujejo do celotnih besedil člankov ali jih uporabljajo za kakršenkoli drug zakonit namen, ne da bi za to morali pridobiti predhodno dovoljenje založnika ali avtorja.

Z oddajo prispevka se avtorji strinjajo z naslednjimi pogoji:

  1. Avtorji obdržijo avtorske pravice in reviji podelijo pravico do prve objave, pri čemer je delo licencirano v skladu s pogoji licence Creative Commons Priznanje avtorstva (CC BY 4.0), ki drugim omogoča delitev dela pod pogojem, da se navede avtorstvo dela in njegova prvotna objava v tej reviji.
  2. Avtorji izdajatelju podeljujejo komercialne pravice za izdajo tiskanih izvodov revije, namenjenih prodaji knjižnicam in posameznikom.
  3. Avtorji lahko sklenejo ločene, dodatne pogodbene dogovore o neizključni distribuciji objavljene različice dela v tej reviji (npr. objavo v institucionalnem repozitoriju ali v knjigi), pri čemer morajo navesti, da je bilo delo prvotno objavljeno v tej reviji.
  4. Vsi članki so shranjeni v Digitalnem repozitoriju slovenskih raziskovalnih organizacij (DiRROS) pod licenco Creative Commons Priznanje avtorstva 4.0 Mednarodna (CC BY 4.0) in digitalni knjižnici slovenske nacionalne knjižnice NUK, dLib.